(?)

Beeldhouwwerk

De friezen, de metopen en het fronton zijn beeldhouwwerken die onderdeel zijn van het Parthenon. Zoals eerder al genoemd worden ze uit het gesteente zelf gebeiteld,  dus niet eerst op de grond gemaakt. [1] Mede om deze reden kunnen we stellen dat de kunde van de Grieken wat beeldhouwen betreft zeer goed was.  De friezen, metopen en het fronton vertellen verhalen die voor de Grieken van grote betekenis waren. Dit zijn vooral scènes uit mythologische gevechten.

Beeldhouwwerk
Phidias, een van de ontwerpers van het Parthenon, werkte samen met andere beeldhouwers om de decoraties op het gebouw te plaatsen. Opvallend is dat hierdoor ook de kwaliteit van de beeldhouwwerken verschilt. [2]   Na het beeld te hebben afgemaakt werden ze geschilderd in uitbundige kleuren. Op het schilderen van de beelden komen we later nog terug.

Metopen
De buitenfries wordt gevormd door een afwisseling van trigliefen en metopen. [3]Over het algemeen vertellen de metopen verhalen waarin de godin Athena een grote rol speelt. Deze krijgsgodin is de beschermgodin van Athene, de wijsheid en tevens van de schone kunsten. [4]De metopen tonen aan de noordkant delen uit het verhaal over de Trojaanse oorlog. De oostzijde vertelt het verhaal over de strijd tussen de Olympische goden en de reuzen, ook wel titanen of Giganten genoemd.  Weergave van het gevecht tussen de Grieken en de Amazonen is te zien op de westzijde van de tempel. De metopen aan de zuidkant van het Parthenon laten de gevechten zien die tussen de Centauren en de Grieken werden gevoerd. Centauren zijn wezens, bestaande uit half man half paard.

Elke metope bestaat uit minstens twee reliëfs. Kleine beeldhouwwerkjes in hoog reliëf van ongeveer 1,2 m hoog en 1,25 m breed sierden deze tempel.

Fries
Achter de buitenste colonnade (zuilenrij) zit aan de buitenkant de fries verborgen. Dit fries is 160 m lang en ongeveer een meter hoog. Het is zonde dat dit fries niet erg opvalt, aangezien de kwaliteit van dit sculptuur fenomenaal hoog is. Deze kwaliteit werd verzorgd door de gespecialiseerde en met elkaar concurrerende ambachtslieden. [5] Ook in het verhaal dat op het fries wordt afgebeeld is de godin Athena een hoofdfiguur. De Panatenaeën waren grote religieuze feesten ter ere van Athena. De feesten werden om de vier jaar gehouden en bij deze feesten hoorden vele gebruiken evenals tradities. Een voorbeeld van deze gebruiken zijn de Panathenaeïsche Spelen. Negen maanden voordat de feesten plaatsvonden werd  er door de hiervoor uitgekozen meisjes van adel, priesteressen en nog  een andere groep vrouwen een nieuwe tunica  gemaakt. De tunica wordt de peplos genoemd. Deze peplos werd ieder jaar vervangen door een nieuw exemplaar. Gebruikelijk was ook dat er een optocht werd georganiseerd, die liep van de Dipylon Poort tot aan de Akropolis. Deze optocht, de processie, staat op de fries afgebeeld. Er werden ongeveer 360 menselijke figuren afgebeeld. Een enorm aantal. Aan de noordzijde alleen al zijn er ongeveer 136  figuren te tellen. Dit zijn bijvoorbeeld paarden,  ouderen en offerdieren. Helaas zijn vele beeldhouwwerken verloren gegaan. [6] De optocht begint aan de westkant, dus de achterzijde van de tempel, met de klaarmakende ruiters. Aan de west, noord en zuidkant zijn vooral preparatiebezigheden en andere evenementen te zien. De mensen en dieren bewegen zich naar de oostkant van het gebouw. Aan de oostkant staat namelijk de overhandiging van de peplos afgebeeld.

Fronton
Deze opvallende driehoekige ruimte boven de metopen en de trigliefen wordt ook gesierd door kunst. Beeldhouwers zijn ook hier bezig geweest om een verhaal uit te beelden door middel van beeldhouwwerken in reliëf. [7] Er zijn twee frontons. Een aan de westzijde en een aan de oostzijde. Het fronton aan de oostzijde toont het verhaal van de geboorte van Athena. In het midden zit Zeus op een stoel, rechts van hem staat Athena met haar schild. Ook staan er nog een aantal andere goden op het fronton afgebeeld. Aan de westzijde is het gevecht tussen Athena en Poseidon te zien. Zij strijden om wie de beschermgod of godin van Athene mag worden. Uiteindelijk wint Athena. De prachtige kunstwerken van het fronton zijn enorm gedetailleerd. Dit is de zien aan bijvoorbeeld de pooien in de kleding van Athena. Bovendien zit er erg veel beweging in de sculpturen. De figuren staan niet stil, zelfs de paarden staan niet op vier benen. De details en beweging getuigen van hoge kwaliteit beeldhouwwerk. Het fronton is tot 1687 goed bewaard gebleven. Er werd in dat jaar gestreden om wie de Akropolis in handen mocht krijgen: de Venetiërs of de Turken. Echter, de Venetiërs schoten op het Parthenon, waar de Turken hun (kruit)opslagplaats hadden. Toen werd het front ernstig beschadigd.


Figuur 3: Athena (met de speer) in gevecht met Poseidon (met de drietand)[10]

Beschildering
Tempels en openbare gebouwen werden vroeger beschilderd met opvallende felle kleuren, als rood, groen en blauw. Voor mannenhuid werd donker roodbruin gebruikt en de vrouwenhuid lieten ze gewoon blank. Door de eeuwen heen is de verf verdwenen en zou men denken dat de tempels en beelden et cetera altijd wit zijn geweest. Dit geldt ook voor het Parthenon. De zuilen van het Parthenon hebben altijd de natuurlijke witte kleur van marmer gehad. De overige onderdelen van het Parthenon waren wel beschilderd. Er bestaan nog kleine restanten van de verf, waardoor het reconstrueren van de decoratie van de  kroonlijst nog vrij goed kan worden gedaan. De metopen zouden blauw of rood beschilderd zijn geweest, gedeeltelijk in golvende lijnen. De ondergrond van het Panathenaeïsch fries was blauw, evenals de ondergrond van de frontons. Door de vondst van delen van vele sculpturen, waar nog verf op zat, die onder het tempelplateau zijn gevonden, kunnen we ons een beeld vormen van het beschilderde beeldhouwwerk van Phidias.<!--[if !supportFootnotes]-->[9]


 



[1] http://www.athensinfoguide.com/nl/wtsacropelgin.htm

[2] Boek: stad in de oudheid, door Peter Connolly en Hazel Dodge. Uitgever: Köneman. Eerste druk

[3] Boek: Griekenland Athene en het vasteland, door Marc Dubin. Uitgever: Capitool reisgidsen. 11e druk.

[4] http://www.grieksegids.nl/mythologie/athene.php

[5] www.bundeskunsthalle.de/ausstellungen/klassik/pr_map_nl.pdf

[6] http://www.mcah.columbia.edu/parthenon/flash/nfrieze1.htm

[7] http://home.scarlet.be/~rboey/fronton.html

[8]http://oudheid.files.wordpress.com/2011/05/archeologiecollege-5-hoog-klassiek.ppt. 

<!--[endif]-->

<!--[if !supportFootnotes]-->[9]<!--[endif]--> Boek: Forum, door Caroline Fisser en Ton Jansen. Uitgever: Hermaion. Tweede druk.

Afbeelding reconstructie kleuren fries: 
http://www.strabrecht.nl/sectie/ckv/01/Griekse%20kunst/Klassieke%20beelden/6.2_reconstructie_kleuren_fries_Parthenon.jpg