(?)

Geschiedenis

Een stukje uit de geschiedenis van Griekenland, de Akropolis en vooral het Parthenon. Uiteraard te beginnen met de start van de bouw en te eindigen met het Parthenon nu.

Het eerste Parthenon.
In de zevende of zesde eeuw voor Christus zou er een vroegarchaïsche  ‘eerste Parthenon’ hebben bestaan. [1] Vervolgens werd deze in 488 v. Chr. gesloopt, zodat ze een nieuwe tempel konden bouwen. Hier waren de Atheners  nog mee bezig toen in 480 v. Chr. de Perzen kwamen.

De Tweede Perzische Oorlog.
In 480 v. Chr. barstte de Tweede Perzische Oorlog los. De zoon van de Perzische koning Darius, Xerxes, wilde de nederlaag die de Perzen in de Eerste Perzische Oorlog hadden geleden wreken. Vooral de slag bij Marathon was hem een doorn in het oog. Na drie jaar lang voorbereiden had Xerxes rond 480 v. Chr. een Perzisch leger verzameld. Dit leger bestond uit ongeveer 200.000 man en 600 schepen.  Deze oorlog verliep in het begin niet in het voordeel van de Grieken. Zij werden verslagen bij de slag bij Thermopylae. De Griekse landstrijdkrachten, aangevoerd door de Spartaanse leider Leonidas leden een nederlaag.[2] Echter, de vloot deed het beter dan de landstrijdkrachten. Zij overwonnen bij Artemisium. Dit wekte grote woede op bij de Perzen en daarop besloten zij de Akropolis te bestormen. Dit plan is ook daadwerkelijk uitgevoerd. Vele tempels, waaronder het Parthenon, werden in brand gestoken en verwoest. Bij Salamis, een baai dichtbij Athene, lagen de Perzische schepen voor anker. In deze baai hebben de Grieken zich verzameld en behaalden een glorieuze overwinning op de Perzen. De baai van Salamis is vanwege deze gebeurtenis wereld beroemd geworden. De Perzische vloot was verslagen. Het Griekse landleger haalde in 479 v. Chr. bij Plataeae de overwinning op de Perzen. De Grieken hadden ook de Tweede Perzische Oorlog gewonnen. Echter, heel Athene was verwoest en moest helemaal herbouwd worden. [3] Het puin wat was overgebleven van het verwoeste Parthenon werd naar de zuidkant van de Akropolis verplaatst. Dit puin staat bekend als het Perzenpuin en werd ontdekt in 1895. Deze ontdekking heeft een grote bijdrage geleverd aan de kennis van de oudste Griekse beeldhouwkunst.[4]

Heropbouw
Het was in de tijd van de bloei van Griekenland dat Pericles aan de macht kwam.[5] In 451 v. Chr. begon deze democratische leider aan een uitgebreid bouwprogramma voor onder andere de Akropolis in Athene. Er zouden drie tempels en een indrukwekkende toegang komen op de Akropolis die representatief waren voor wat Griekenland op politiek en cultureel gebied had bereikt. Later werden hier nog het Dionysustheater en het Theater van Herodes Atticus aan toegevoegd. [6] Een van de drie tempels die gebouwd zou worden was het Parthenon. Pericles stelde Phidias, een beeldhouwer, aan als leidinggevende van de bouw. Ook regelde Phidias de decoratie.[1] Het ontwerp van het Parthenon werd gemaakt door de architecten Callicrates en Ictinos. Zij hielpen Phidias ook met de bouw die in 447 v. Chr. begon. In 438 v. Chr. was de bouw van het Parthenon voltooid en kon de tempel gewijd worden aan de godin Athena Parthenos. Het aanbrengen van decoraties liep door tot 433 v. Chr.

En toen...
Rond 430 v. Chr. was de bouw van alle gebouwen op de Akropolis voltooid. Dit liep samen met een keerpunt in de Atheense geschiedenis. Door het verlies van de Peloponnesische Oorlog, die duurde van 431 tot 404 v. Chr., kwam Athene ten val wat de macht betrof, welke naar Sparta ging. Ondanks dat bleef Athene een stad van kennis en cultuur en bleef het Parthenon het centrum van Athene.[4]
         In de daarop volgende eeuwen gebeurde er veel. Athene vocht in vele oorlogen, verliet de Klassieke periode om in de Hellenistische periode terecht te komen, gevolgd door de periode dat het Romeinse Rijk aan de macht kwam. Al die tijd gebeurde er met het Parthenon niet veel, al werden er wel beelden op de Akropolis toegevoegd. Het Parthenon bleef dus voor eeuwen de belangrijkste tempel van Athene. Na de opkomst van het christendom in het Romeinse Rijk onder leiding van Constantijn de Grote viel in 395 n. Chr. uit elkaar in het West-Romeinse Rijk (Latijns) en het Oost-Romeinse Rijk (Grieks). Onder het oostelijke deel viel uiteraard ook Griekenland.
         Dit is het begin van de Byzantijnse periode. In deze periode werd het Parthenon een christelijke kerk. Er kwamen ramen in de muren en het interieur werd voorzien van mozaïek. Tijdens de kruistochten van de Franken in de middeleeuwen deden zij ook Griekenland aan. Zij maakten in 1204 van de Akropolis een vesting en het Parthenon werd een aan Maria gewijde Rooms-katholieke kerk.[7]

Ottomaanse periode.
In 1453 kwam een einde aan Constantinopel door de komst van de Turken, ook wel Ottomanen genoemd. Na veel veroveringen heersten zij over heel Griekenland, de balkan tot Vienna (Wenen) en het Midden-Oosten. Bij de verovering van het Byzantijnse Rijk door de Ottomanen kregen ze ook te maken met Venetië, hier hebben we het dadelijk over. De Ottomanen maakten in 1456, toen Athene onder hun gezag kwam, van het Parthenon een vesting en een moskee, het Parthenon kreeg zelfs een minaret. Dit bestaan duurde niet lang. Op 26 september 1687 bombardeerden de zonet genoemde Venetianen de Akropolis. De Venetianen kwamen na het verlies van de Ottomanen in Wenen in 1683 in actie in Griekenland. Belangrijk is te weten dat gedurende de Griekse onafhankelijkheidsoorlog, ook wel de Griekse revolutie genoemd, het Parthenon als opslagplaats voor kruit werd gebruikt. Zij dachten dat de vijanden (de opstandelingen en helpende landen) een belangrijk historisch monument als het Parthenon toch nooit zouden bombarderen. Maar toen de Venetianen vernomen dat daar kruit opgeslagen werd de Akropolis wel degelijk gebombardeerd. Dit was zo’n grote explosie dat de huizen op en
tevens rondom de Akropolis verwoest werden. Bij het bombarderen kwamen driehonderd mannen, vrouwen en kinderen om. Veel zuilen van het Parthenon vielen om en veranderden in brokstukken. Een gedeelte van de friezen en metopen versplinterden. De Turken gaven zich over en verlieten Athene, waarna Athene volledig leegstroomde. Niemand maakte zich druk om een mogelijke heropbouw van het Parthenon.[8][9]


Plundering.
Aan het eind van de 18e eeuw kwamen steeds meer Europeanen naar Athene. In 1801 kreeg de Engelse ambassadeur van Constantinopel Lord Elgin toestemming om naar de Akropolis te gaan en de monumenten te observeren en daarbij ook stukken te verwijderen. Dit gebruikte hij om sculpturen als friezen en metopen, maar ook beelden van het Parthenon te verzamelen en over te laten brengen naar Engeland. Vele sculpturen zijn nog steeds te vinden in het British Museum te Londen en enkele in het Louvre te Parijs en in Kopenhagen. De sculpturen die overbleven zijn te zien in het Akropolismuseum, waar het Parthenon nagebootst is. De regering van Griekenland beargumenteert al jaren waarom de stukken niet in onder andere het British Museum zouden thuishoren, maar op en om de Akropolis zelf. Dit nog steeds zonder succes.

Begin van restauratie.
In 1832 kwam Athene weer meer tot leven en werd er aandacht aan de Akropolis besteed. Er werd begonnen restauratiewerkzaamheden aan het Parthenon. De minaret uit de tijd dat het Parthenon een moskee was, werd verwijderd, net als alle andere toen moderne gebouwen die waren opgedoken. Deze werkzaamheden gingen enkele decennia door. Tussen 1885 en 1890 vonden er opgravingen plaats op de gehele Akropolis. Er bleek toch nog wel wat over na de plunderingen door Lord Elgin en deze stukken zijn uiteindelijk tentoongesteld in het Akropolismuseum wat ik zonet al noemde.8 In 1922 en 1923 werd er daadwerkelijk aan de wederopbouw gewerkt ende Noordelijke zuilengalerij werd weer ingericht. In 1986 werd het fronton aan de oostkant uit elkaar gehaald, zodat de onderdelen van het fronton, de kroonlijsten, de friezen en de blokken van de architraaf weer teruggezet konden worden. [1] [10] Langzaam werd het Parthenon, net als de andere tempels en gebouwen op de Akropolis, weer opgebouwd.

Parthenon in de 20e en 21e eeuw: voortdurende restauratie.
De Akropolis werd langzamerhand een toeristische plaats. Vanaf 1940 ontstonden er in alle monumenten op de Akropolis beschadigingen in de vorm van barsten, breuken en veranderingen in het marmer. In 1975 kwam er een verbod op het betreden van het Parthenon. Vanwege de toenemende luchtvervuiling moesten ook daarvoor

Parthenon in de steigers

maatregelen worden genomen en de beelden zijn uit het Parthenon naar de musea verplaatst. Laatste decennia is er weer een groot restauratieproject aan de gang, waarbij brokstukken worden geïnventariseerd en scheuren in het marmer worden hersteld. Op dit moment staat een deel van het Parthenon nog steeds in de steigers.[11]
         De in de musea te vinden friezen, metopen en beelden zijn aangevuld met reconstructies van ontbrekende stukken (die in het British Museum staan). Deze aanvullingen zijn expres in een lichtere kleur gemaakt, zodat het origineel duidelijk te herkennen is.

Akropolismuseum.
Men is jaren bezig geweest met een nieuw museum over de Akropolis. In 2009 is deze dan eindelijk geopend. Het nieuwe Akropolismuseum ligt aan de helling van de Akropolis en ligt parallel aan het Parthenon. Op de begane grond is de vloer grotendeels van glas, zodat men al lopend de opgravingen kunt zien waar ze onder het museum nog mee bezig zijn. Boven zijn op een verdieping alle beelden  tentoongesteld en er is een verdieping die lijkt op het Parthenon zoals het geweest is. Je loopt als het ware ‘door’ het Parthenon, met aan de ene kant de friezen en metopen zoals ze geplaatst zouden zijn geweest en aan de andere kant wederom beelden en uitzicht op de Akropolis (en het Parthenon) en de rest van Athene. De Akropolis, het Parthenon en dit museum zijn erg belangrijk voor het toerisme en jaarlijks komen er veel mensen op af.




[3] Boek: ‘Panorama van oude Culturen Griekenland’ door Henri Stierlin

[6] Boek: ‘Griekenland: Athene en het vasteland’ door Marc Dubin

[11] http://prog.vub.ac.be/~cderoove/akropolis/coen1.html

Afbeelding Reconstructie Parthenon als moskee: http://ancientathens3d.com/partmin.jpg

Afbeelding Parthenon in de steigers (zelfgemaakt)

Afbeelding Akropolismuseum: http://btersago.com/blog/wp-content/uploads/2009/05/new_akr_museum-300x124.jpg